Kilometrdən milə

Yol yarışlarının məsafəsi dünyanın hər yerində kilometrlə ölçülür, hətta ABŞ-də də. Qaçışçıların tez-tez çevirmə etməsinin səbəbi budur. 5K 3,11 mil, 10K 6,21 mil, 21,0975 km-lik yarımmaraton isə 13,11 mildir. Marafon 42,195 km, yəni 26,22 mildir; bu qəribə məsafə 1908-ci il London Olimpiadasından qalıb: trassa Vindzor qalasından stadiona qədər uzanırdı və 1921-ci ildə standart oldu.

Treк atletlərinin öz variantı var. 1500 m metrik mil adlanır, lakin cəmi 0,932 mildir, yəni əsl mildən təxminən 109 m qısadır. Məhz buna görə 1500 m və mil üçün dünya rekordları ayrıca qeydə alınır.

Böyük istisnalar Böyük Britaniya və ABŞ-dir, bu ölkələrdə yol nişanlarında hələ də mil yazılır; demək olar ki, bütün digər ölkələr kilometrdən istifadə edir. Xaricdə avtomobil icarəyə götürən və ya idxal edən sürücülər hər ikisi ilə qarşılaşır: sürət göstəricisindəki 120 km/saat təxminən 74,6 mil/saat, kilometrsayanda 50 000 km isə 31 069 mil deməkdir. Yanacaq sərfi də dəyişir, çünki metrik ölkələrdə 100 km-ə litr göstərilir, galon başına mil yox.

Mil dəqiq 1609,344 m kimi müəyyən edilib; bu qiymət 1959-cu il beynəlxalq yard və funt razılaşması ilə sabitlənib. Kilometr 1000 metrdir, metr isə 1983-cü ildən işığın saniyənin 1/299 792 458 hissəsində keçdiyi məsafə kimi təyin olunur, ona görə hər iki vahid dəqiqdir. Yalnız 0,621371 əmsalı yuvarlaqlaşdırılıb.

Fibonaççi ədədləri ilə səliqəli bir üsul var, çünki onların nisbəti 1,609-a yaxındır: 8 km təxminən 5 mil, 13 km təxminən 8 mil, 21 km təxminən 13 mildir. Başqa yol: 6-ya vurub 10-a bölün: 40 km × 0,6 = 24 mil, dəqiq nəticə isə 24,85-dir.

Ən çox edilən səhv bölmək əvəzinə 1,6-ya vurmaqdır. Mil kilometrdən uzundur, ona görə mil ilə nəticə həmişə kiçik olmalıdır. 50 km 80 çıxıbsa, istiqaməti səhv seçmisiniz; bu, mildən kilometrə istiqamətidir. Dənizdə və aviasiyada işlənən dəniz mili isə tamam fərqli vahiddir; onu vahid çevirici hesablayır.