Yadi kuwa Mita

Yadi ndiyo kipimo ambacho makubaliano ya kimataifa ya mwaka 1959 yalikibainisha rasmi. Wawakilishi wa Marekani, Uingereza, Kanada, Australia, New Zealand na Afrika Kusini walikubaliana kwamba yadi moja ni sawa kabisa na mita 0.9144, kisha inchi, futi na maili zikatokana nayo. Kabla ya hapo, yadi ya Uingereza ilitegemea fimbo ya shaba iliyokuwa London, na yadi ya Marekani ilitegemea uwiano na mita, na zilitofautiana kwa sehemu chache kwa kila milioni.

Yadi moja ni futi 3 au inchi 36, kwa hiyo vyote hivyo hubadilishwa kwa kigezo kilekile kamili, na tangu mwaka 1983 mita inayotumika hapo hufafanuliwa kwa kasi ya mwanga.

Mpira wa miguu wa Marekani huchezwa kwenye uwanja wenye urefu wa yadi 100 kati ya mistari ya goli, ambayo ni mita 91.44, na yadi 120 ukijumuisha maeneo yote mawili ya mwisho, mita 109.73. Daraja la kwanza (first down) linahitaji yadi 10, mita 9.14. Viwanja vya gofu vya Marekani na Uingereza huonyesha urefu wa mashimo kwa yadi kwenye kadi ya alama: par 4 ya yadi 400 ni mita 365.8, na shuti la kukaribia la yadi 150 ni mita 137.2.

Uwanja wa kriketi una urefu wa yadi 22 kati ya vigingi, mita 20.12, urefu uliorithiwa kutoka kwenye mnyororo wa zamani wa wapima ardhi. Michezo ya kuogelea ya vyuo na shule za sekondari za Marekani bado hutumia mabwawa ya yadi 25, mita 22.86, kwa hiyo muda wa mabwawa hayo hauwezi kulinganishwa moja kwa moja na mabwawa ya mita 25 au 50.

Kitambaa cha kushona na kudarizi nchini Marekani hukatwa kwa yadi, huku michoro ya mavazi na maduka mahali pengine yakitumia mita. Yadi tatu za kitambaa ni mita 2.74; ukinunua mita 3 wakati mchoro unahitaji yadi 3, kinabaki kidogo, lakini ukinunua yadi 3 kwa mchoro wa mita 3 utapungukiwa sentimita 26.

Hilo ndilo kosa la kawaida: yadi inaonekana karibu na mita lakini ni fupi kwa takriban 8.6%. Kuzichukulia kuwa sawa kunafaa kwa makadirio ya haraka, lakini hakufai kwa kitu unachohitaji kukata au kuagiza. Kwa upande mwingine, tazama mita kuwa yadi.